O'zlaringiz ko'rib turibsizlarki, jntlmnlar, mning sochim yorqin, srjilo tusga ega bo'lgan to'q-mallarang soch, mallalar raqobat qilib qolganlarida ham baribir mn bu bo'sh o'rinni egallasam krak, db o'ylagan edim. Vinsnt Spolding bu ishdan har tomonlama xabardor bo'lganligi uchun mnga katta yordam brishi mumkin edi, shuning uchun ham darchalarni kchgacha yopib, meni Uyushma binosiga kuzatib borishini buyurdim. U bugun ishdan ozod bo'lganiga juda sevinib ktdi. Biz idorani brkitib, e'londa ko'rsatilgan adrsga qarab jo'nadik. U yrda shunday bir tomoshani ko'rdimki, mistr Xolms, bunday tomoshani endi sira ham ko'rolmasam krak. Shimoldan, janubdan, sharqdan, g'arbdan kimningki sochi sal-pal malla tusli bo'lsa, e'lonni o'qiboq Sitiga yopi-rilib klaveribdi. Flit-stritda mallalar tirband bo'lib ktgan. Pops-koort esa aplsinfurushning g'altak aravasiga o'xshar edi. Mn hch qachon Angliyada shuncha  bordir, db o'ylamagan edim. Bu yrda mallarang tusning har xil turlari bor, poxolrang, limonrang, qizg'ishrang g'ishtrang, irland sttrlari tusidagi, safro tusidagi, loy tusidagi ranglar bor; ammo Spolding aytganidk, chinakam yorqin, qizg'ish-mallarang tusdagi boshlar bu yrda juda oz edi, Shunga qaramay, bu yrga to'plangan olomonni ko'rib, umidim puchga chiqay deb qoldi. Spolding esa bo'sh klmadi. Qanday evini qilganini bilmayman-u, u jon-jahdi bilan tiqilib-suqilib mni xaloyiq orasidan olib o'tdi, biz idora zinapoyasi oldiga ytib bordik. Odamlar turnaqator tizilib zinapoyadan chiqib-tushib turar edi; ba'zilari umid-ishtiyoq bilan chiqib borishar, ba'zilari esa ma'yuslik bilan tushib klishar edi. Biz oldinga yorib o'ta-o'ta tz orada idoraga kirib bordik...
-  Siz juda qiziq duch klib qolibsiz! - ddi, mijozi xotirlab olish uchun bir chimdim burnaki iskab indamay qolarkan.- Marhamat, hikoyangizni davom ettiring.
-  Idorada ikkita yog'och stul bilan oddiygina qarag'ay stoldan boshqa hch narsa yo'q, unda mndan ham mallaroq kichkina bir odam o'tirardi. U stol oldiga kelgan nomzodlarning har qaysisi bilan bir-ikki og'iz so'zlashib, ularning har qaysisidan qanday bo'lmasin bir nuqson topardi. Aftidan, bo'sh o'rinni egallash uncha oson emas edi. Biroq biz o'z navbatimizda stolga yaqinlashib borar ekanmiz, kichkina odam mni boshqa nomzodlarga   qaraganda   anchagina  xushmuomalaroq qarshi ichkariga kirgan zahotimizoq biz bilan xoli gaplashish uchun eshikni ichkaridan brkitib qo'ydi. 
Bu kishi mister Jbz Uilson, - ddi yordamchim . U Uyushmadagi bo'sh o'rinni egallamoqchi edi.
U bu o'ringa juda munosib,- db javob  berdi  haligi odam.- Mn ko'pdan bri bunday ajoyib sochni ko'rishga muyassar bo'lmagan edim!
U bir qadam orqaga tashlab, boshini bir tomonga qiyshaytirdi-da, sochlarimga shu qadar uzoq tikilib qoldiki, mn juda o'ngaysizlandim. Kyin birdan oldinga tashlanib qo'llarimga yopishdi-da, qizg'in tabrikladi.
Mn hardamxayollik qilsam insofdan bo'lmas,-ddi u.- Biroq ishonamanki, ba'zi ehtiyot choralarni ko'rsam meni kerchirasiz.
U ikkala qo'li bilan sochimni changallab shunday tortdiki, og'riqdan dodlab yubordim.
Ko'zlaringizdan yosh chiqib ktdi,- ddi u sochimni  qo'yib yuborib.- Dmak, hammasi joyida. Kchirasiz, ehtiyot bo'lmasak bo'lmaydi. Chunki bizni ikki marta parik kiyib klib, yana bir marta sochini bo'yab klib aldashgan. Sizga ba'zilarning shunday vijdonsizlarcha ishlatgan hiylai nayranglarini aytib brishim kiiki, odamlarga nisbatan nafratingiz oshib ktadi.
U draza oldiga borib, bo'sh o'rin band qilinganligini qichqirib aytdi. Pastdan oh-voh, o'kinch sadolari eshitildi, xaloyiq har tomonga tarqalib ktdi, tz orada bu atrofda mni yollayotgan haligi odam bilan ikkovimizdan boshqa malla qolmadi.
Mning otim mistr Dunkan Ross,- ddi u,- mn ham saxovatli valin'matimiz qoldirgan o'sha fonddan nafaqa olaman. Siz uylanganmisiz, mistr Uilson? Oilangiz bormi?
Mn bfarzand, so'qqabosh odam ekanligimni aytdim. Uning chhrasida qayg'u izlari ko'rindi.
Yo rabbiy!-ddi u tundlik bilan.-Axir bu juda ham jiddiy to'siq-ku! Afsuslar bo'lsinki, siz uylanmagan ekansiz! Fond mallalarni boqish uchungina emas, ularning nasl-nasabini ko'paytirib, tarqatish uchun barpo qilingan edi. Afsus, bo'ydoq ekansiz-da!
Bu so'zlarni eshitarkanman, tarvuzim qo'ltig'imdan tushib ktdi. Mistr Xolms, nga dsangiz, mni olishmas ekan, db xavotirga tushib qoldim: ammo u o'nlab ko'rib yo'lini topishini aytdi.
Sizdan boshqa har qanday odam bo'lganda ham qoidadan chkinmasdik, ammo shunday sochi bor odamni qo'llab-quvvatlash mumkin. Yangi vazifangizni qachondan e'tiboran ado eta boshlashingiz mumkin?
Bu bir oz mushkulroq, chunki mn boshqa bir muassasada bandman,- ddim.
Bunisidan tashvishlanmang, mistr Uilson! - ddi
Vinst Spolding.-U ishni sizsiz o'zim ham eplayveraman.
Bu yrda qaysi soatlarda band bo'laman? - db so'radim men.
Undan ikkigacha.
Bo'nak kassalarida asosiy ish kechqurunlari, ayniqsa, maosh brilishi arafasida payshanba, juma kunlari bo'ladi, shuning uchun uncha-muncha pul ishlasak chakki emas, dgan qarorga kldim. Qolaversa, yordamchim ishonchli odam, krak bo'lganda bmalol o'rnimda ishlayvradi.
Bu soatlar mnga to'g'ri kladi,- ddim.- Qanday maosh to'laysizlar o'zi?
Haftasiga to'rt funt.
Qiladigan ishim nimadan iborat bo'ladi?
Muayyan ishdan iborat bo'ladi.
Muayyan ish dganingiz nima?
Ish vaqtida siz idoramizda yoki, aqalli, idoramiz joylashgan binoda bo'lishingiz krak. Bordi-yu, biron marta ish vaqtida ktib qolarkansiz, bu xizmatdan umrbod mahrum bo'lasiz. Vasiyat qiluvchi ayniqsa shu moddaga qattiq rioya qilishni talab etgan. Agar biron marta ish vaqtida idoramizdan chiqib ktsangiz, talablarimizni bajarmagan hisoblanasiz.
Agar gap kuniga to'rt soat vaqt haqida ktayotgan bo'lsa, idoradan chiqib ktishni xayolimga ham kltirmayman,- ddim.
Shuni bilib qo'yingki,- db takrorladi mistr Dunkan Ross,- biz kyin hch qanday havf-o'tinchlaringizga quloq solmaymiz. Hch qanday kasal, hch qanday ish bahona bo'lolmaydi. Xizmat vaqtida idorada bo'lishingiz shart - bo'lmasa xizmatdan ketasiz.
Ishim nimadan iborat bo'ladi?
Siz Britaniya nomusini ko'chirib yozasiz. Birinchi tomi - mana shu shkafda. Siyoh, patqalam, qog'oz bilan bosma qog'ozni o'zingiz olib klasiz: biz esa sizga stol bilan gul bramiz. Ertadan ish boshlay olasizmi?
Albatta db javob brdim.
Unday bo'lsa, xayr, mistr Jabz Uilson. Shunday yaxshi o'rinni egallashga muvaffaq bo'lganingiz bilan sizni yana bir marta tabriklashga ruxsat eting.
U mnga bosh silkidi. Xonadan chiqib, omadim klgan quvongancha yordamchim bilan uyga qarab jo'nadim.
Mn bu hodisa haqida kun-uzukun o'yladim, kchga borib hafsalam pir bo'layozdi, chunki miyamga, bu ishlarning hammasi shunchaki bir qalloblik bo'lsa krak, dgan fikr kldi, ammo bu tadbirdan maqsad nima ekanligini o'ylay-o'ylay sira tushunolmadim. Shunday vasiyatnomaning borligiga, Britaniya qomusini ko'chirib yozishga odamlar shu qadar ko'p pul to'lashga rozi ekanlik- lariga aql bovar qilmasdi. Vinsent Spolding jon dili bilan mnga dalda brishga urinardi, ammo mn yotganimda bu ishdan voz kchishga qat'iy qaror qildim. Biroq ertalab miyamga, har ehtimolga qarshi u yrga bir borib ko'ray-chi, dgan fikr kldi. Bir pnniga' siyoh sotib olib, g'oz pati bilan ytti taxta katta qog'ozni ko'tarib Pops-koortga jo'nadim. Taajjubki, u yrda hamma ishlar joyida edi. Juda svinib ktdim. Stol ishlashim uchun tayyor qilib qo'yilgan, mistr Dunkan Ross mni kutib turgan ekan. U mnga A harfidan boshlashni buyurib chiqib ktdi, ammo vaqt-vaqti bilan idoraga qaytib kirib, ishlayotgan-ishlamayotganimdan xabar olibturardi. Soat ikkida u mn bilan xayrlasharkan, shuncha ko'p ko'chirib yozganimni maqtadi-da, orqamdan idoraning eshigini brkitib oldi.
Kunlar shu yo'sinda o'tavrdi, mistr Xolms. Shanba kuni xo'jayinim stolga bir haftalik haqim - to'rtta oltin sovrnni olib klib qo'ydi. Ikkinchi hafta ham shunday o'tdi, uchinchi hafta ham. Mn u yrga har kuni roppa-rosa o'nda borib, roppa-rosa ikkida qaytardim. Bora-bora mistr Dunkan Ross idoraga faqat ertalablari kiradigan, kyinroq esa mutlaqo kirmaydigan bo'lib qoldi. Shunga qaramay, tabiiy, mn xonadan bir daqiqaga ham chiqishga jurat qilolmasdim. Chunki uning klmasligiga amin emasdim, shunday foydali ishdan ajralib qolishdan qo'rqardim ham.
Sakkiz hafta o'tdi; men Abbatlar, Artillriya, Arxitktura, Attika haqidagi maqolalarni ko'chirib  tz orada B harfiga o'taman, db umid qilgan Ancha-muncha qog'oz sarf qilgan edim, ko'chirib yozganlarim rafga arang sig'ardi. Ammo ishim birdan adoyi tamon bo'ldi-qoldi.
-  Tamom bo'ldi-qoldi?
-  Ha, ser. Bugun ertalab. Odatdagidek, soat o'nda ishga borsam, eshik qulflog'liq, unga bir parcha karton qoqib qo'yilibdi. Mana u, o'zingiz o'qib ko'ring.
U bizga qo'yin daftarchaning bir varag'icha kladigan karton uzatdi. Kartonda quyidagi so'zlar yozilgan edi: MALLALAR UYUSHMASI 1890 YIL, 9 OKTYABRDA TARQATIB YUBORILDI.
Shrlok Xolms ikkovimiz bu qisqa yozuvga ham, Jbz Uilsonning ma'yus qiyofasiga ham uzoq tikilib o'tirdik; nihoyat, o'zimizni tiyolmay qahqahlab yubordik.
-  Buning hch kuladigan joyi yo'q-dya qichqirib o'rnidan sapchib turgan lshjozimiz qizg'ish sochlarining taglarigacha qizarib ktdi.- Agar siz yordam brish o'rniga mndan kulmoqchi bo'lsangiz, yordam so'rab boshqa odamga murojaat qilaman.
-  Yo'q, yo'q!- deb xitob qildi Xolms, uni yana krsloga o'tqazarkan.- Sizning ishingizdan o'la qolsam ham voz kchmayman. Bu ishning yangiligidan dilim bahra oladi. Ammo uning, mni kchirasiz, har qalay, qandaydir alomat jihati bor... Eshikka qoqib qo'yilgan bu yozuvni topganingizdan keyin nima chora ko'rdingiz?
-  Hang-mang bo'lib qoldim, ser. Nima qilishimni bilmadim. Qo'shni idoralarning hammasiga kirib chiqdim, lkin u yrdagilarning birontasi ham hch narsa bilmas ekan. Nihoyat pastki qavatda yashaydigan uy egasining oldiga kirib, Mallalar uyushmasiga nima bo'lganini bilmaysizmi, db so'radim. U, bunaqa tashkilotni sira ham eshitmaganman, db javob brdi. Shundan keyin undan, mistr Dunkan Ross kim bo'ladi, db so'radim. U, bu ismni birinchi eshitishim, db javob brdi.
Mn to'rtinchi raqamli kvartirangizni ijaraga olgan jntlmnni aytyapman,- ddim.
Mallani aytyapsizmi?
Ha.
Uning oti Uilyam Morris. U yurist, joyimni vaqtincha ijaraga olgan edi - uning doimiy idorasi rmont qilinayotgan ekan. Kcha ko'chib ktdi.
Uni qayrdan topsa bo'ladi?
Doimiy idorasidan. Adrsini tashlab ktgan. Mana: King-Eduard-strit, 17, avliyo Pavl jomsining yaqinida.
Mn o'sha adrsga qidirib bordim, mistr Xolms, u yr yog'och oyoq ustaxonasi ekan; u yrdagilarning birontasi ham hch qachon na mistr Uilyam Morrisning nomini, na mistr Dunkan Rossning nomini eshitgan ekan.
-  Shundan kyin nima qildingiz?- db so'radi Xolms.
-  Kyin Seks-Koburg-skvsrga, uyimga qaytib kldim, yordamchim bilan maslahatlashdim. U mnga hchqanday yordam brolmadi. U, kutib tura turing-chi, pochta orqali biron xabar brishar, ddi. Mnga bu to'g'ri klmaydi, mistr Xolms. Men shunday ajoyib joyni osonlikcha qo'ldan brib qo'ymoqchi emasman. Sizning mushkul ahvolga tushib qolgan kambag'al odamlardan o'z maslahatingizni ayamasligingizni eshitib yurardim, shuning uchun to'ppa-to'g'ri oldingizga klavrdim.
-  To'g'ri qilgansiz,- ddi Xolms.- Siz aytgan hodisa - ajoyib hodisa, mn u bilan shug'ullanish imkoniyatiga ega bo'lgandan baxtiyorman. So'zlaringizni eshi-tib shunday xulosaga kldimki, bu ish birinchi qarashda tuyulishi mumkin bo'lganidan ko'ra jiddiyroq.
-  Ha, hazilakam ish emas!- ddi mistr Jabz Unlson.-Mn haftasiga tushib turgan mo'maygina to'rt funtdan mahrum bo'ldim.
-  Shaxsan sizning to'g'ringizda gapiradigan bo'lsak,- ddi Xolms,- bu g'ayri oddiy Uyushmadan nolishingiz o'rinsiz. Aksincha, fahmlashimcha, siz  tufayli o'ttiz funtcha boylik orttiribsiz, bundan tashqari A harfidan boshlanadigan narsalar haqida chuqur bilim orttirganingizni aytmasa ham bo'ladi.
-  To'g'ri, darhaqiqat shunday, ser. Ammo mn ularni qidirib topmoqchi edim, ularning kimligini, agar bu qilmishlarini hazil db bilsa, nga mn bilan shu tariqa hazillashganliklarini bilmoqchi edim. Bu ermak ularga juda qimmatga tushdi: ular o'ttiz ikki funtlaridan ajradilar.
-  Biz bularning hammasini aniqlashga urinib ko'ramiz. Ammo avval sizga bir ncha savol brishga ruxsat etsangiz, mistr Uilson.