9-. URUGNING TARKIBI

O'simliklarning turiga qarab urugning tarkibi har xil
bo ladi. Urug tashqaridan quruq bolib korimshiga qaramay,
uning tarkibida oz miqdorda suv bo'ladi. Buni bilish uchun
probirkaga bug'doy yoki boshqa  simlik urug idan solib, uni
alanga ustida tutib qizdiring. Oradan ko p vaqt otmay,
probirka devorida hosil boLlgan suv tomchilarini korish
mumkin. Agar urug'ni qizdirish davom ettirilsa, u tutay
boshlaydi. kuygan hid taraladi, urug' qorayib yorilib-yorilib
ketadi. Bunda umg'ning asosiy qismini tashkil etgan oiganik
moddalar kuyadi. Urug asta-sckin kuyib, probirka ostida
kul qoladi. Bu kul mineral moddalardan iborat.
Uruglar tarkibidagi organik moddalar turli birikmalar
shaklida boladi. Bulaiga kraxmal, oqsil va moylar kiradi.
Bug doy. makkajo'xori va boshqa donli osimliklar urugida
kraxmal nihoyatda kop boladi. Loviya, mosh va noxatda
oqsil kop uchraydi. Yongoq, bodom, orik, shaftoli va
yeryongoq magizida kungaboqar pistasi va goza chigitida
moy ko'p boladi. Uruglar tarkibidagi oziq moddalar urug-
palla va endospermada saqlanadi.
Bugdoy urugi endospermasining yupqa kesigiga mikroskopJa
qaralsa, u hujayralardan tashkil topganligini korish
mumkin. Bu hujayralarda kraxmal va kokp sonli oqsil
donachalari boladi (35-rasm). Ayrim uruglar tarkibida efir

