Vegetativ ko'payish - navlarni va naslni saqlashdir

VI BOB 0'SIMLIKLARNING
VEGETATIV KO'PAYISHI


Gulli 0simliklarning vegetativ organlariga
ildiz, poya va barglar kiradi. Siz bu organlar Ml bilan yuqorida tanishgansiz. Vegetativ organlar osimliklarning oziqlanishida katta rol
oynaydi. Ularning yana bir xususiyati shundaki,
ayrim osimliklar shu organlari ishtirokida
kopayadi.
0simliklarning ildiz, ildizpoya, tugunak, piyozbosh, novda
va bargdan kopayishiga vegetativ 'pay is h deyiladi.

31-. YOWOYI 0'SIMLIKLARNING
VEGETATIV KO'PAYISHI

Respublikamizda tabiiy holda osadigan
bazi osimliklar urugdan tashqari,
vegetativ organlaridan ham kopayadi.
Siz ajriq, gumay, salomalaykum, bug-
doyiq kabi osimliklaming ildizpoyasidan
k o payishini yaxshi bilasiz.
Shuningdek, lola, boychechak, gladiolus
va nargisga oxshash piyozboshdan
kopayadigan osimliklar ham bor. Bu
piyozboshlar tuproq orasida mayda
piyozboshchalar hosil qiladi. Kelgusi yili
ulardan yangi osimliklar sib chiqadi (61-rasm).
img/res/61rasm.png





Ayrim qoraqat, terak, namatak, olvoli, shirinmiya, yantoq
kabi osimliklaming ildizidagi kurtaklardan yangi novdalar hosil
boladi. Bu novdalar ildiz bachkisi deyiladi. Kelgusida shu
bachkilardan yangi mustaqil osimliklar yetiladi. Vegetativ
yol bilan kopayadigan bitta terak daraxti atrofida yer
ostidan sib chiqadigan bachkilar hisobiga onlab yangi
daraxt tuplari hosil boladi. Tabiatda daraxt va butalar malum

vaqtdan song qariydi va ularning omini bachkilardan chiqqan
yangi daraxtlar egallaydi. Shunday qilib, simliklar vegetativ
yol bilan kopayishda davom etadi.
Tabiatda turli hodisalar bolib turadi. Masalan, bazan yer
surilishi yoki suv toshqini natijasida osimliklarning shoxshabbasi
(masalan, tollar) sernam tuproq ostida qolib, ulardagi
kurtaklardan yangi novda sib chiqadi. Shunday qilib,
osimliklar vegetativ yol bilan kopayib, tabiatda oz turini
saqlab qoladi. Agar ular vegetativ yol bilan kopaymaganda
edi, urugidan yaxshi kopaymaydigan osimliklar tabiatda juda
ham kamayib, hatto yoqolib ketgan bolur edi.

