Z 41-.Kok kaptarning tashqi tuzilishi


Gavda bolimlari. Kaptarning gavdasi bosh, boyin, tana va oyoqlardan iborat (80-rasm). Uncha katta boImagan yumaloq boshi uzun va juda hara-katchan boyin orqali tanaga tutashgan. Kaptar boynini burib oziqni choqishi; tumshugi bilan qorni, qanotlari, orqasi va dumidagi patlarini tozalashi mumkin. Qushlar uchayotganida yoyilgan qanotlar kotarish yuzani hosil qiladi (81-rasm). Qushlar oyoqlarining pastki qismi - iligi va barmoqlari muguz tangachali dagal teri bilan qoplangan. Kaptar faqat oyogiga tayanib yerda yuradi.




Tana qoplagichi. Qushlar terisi pat bilan qoplangan. Patlar tuzilishiga kora kontur patlar va parlarga bolinadi, Kontur patlar vazifasiga binoan kontur-qoplagich (tana yuzasidagi patlar), qoqish (qanotlar), boshqarish (dum), momiq patlarga ajratiladi. Pat ingichka va qattiq ozakdan hamda uning ikki tomonida joylashgan keng va yumshoq ydpigichdan iborat. Pat yelpigichi ozakdan chiqib, ketma-ket ikki marta shoxlanadigan muguz osiqchalarnirig qalin toridan hosil boladi. Pat oqining pastki yelpigchsiz uchi teridagi pat xaltasiga kirib turadi. Pat ozagidan chiqadigan 1-tartib osiqchalar ozaro parallel joylashgan. r bir osiqchaning ikki yonida yanada ingichkaroq 2-tartib osiqchalar joylashgan. Bir-birining ustiga tushib turadigan yondosh osiqchalar juda mayda ilgakchalar yordamida qoshilib ketgan (82-rasm). Pallar yengil, egiluvchan va deyarli havo otkazmaydigan boladi. Qushlar uchganida qanot va dumidagi qoqish va boshqarish patlari bir-birining ustiga cherepitsa singari tushib, kotarish yuzasini hosil qiladi.




Qoplagich pallar ostida momiq pallar joylashgan. Momiq patlarning yelpigichi yumshoq va govak boladi; 2-tartib osiqchalari bolmaydi. Bundan tashqari, suv qushiarida parlar ham boiadi. Parlarning ozagi juda kalta, osiqchalari uning uchida moyqalam singari joylashgan. Pailar tanadagi issiqlikni yaxshi saqlaydi. Qushlar tullaganida ularning eski patlari tokilib, orniga yangi patlari hosil boladi.

Qushlar terisida bezlar rivojlanmagan; faqat suv qushlarining dumi asosida dumgaza bezi boladi. Qush tumshugi bilan bu bezdan yogsimon suyuqlikni siqib chiqarib, patlariga surkab turadi. Yog patlanii egiluvchan va qayishqoq qiladi. Suvda suzadigan qushlarning yogiangan patlari suv yuqtirmaydigan boiadi. Qushlarning patsiz oyoq iligi terisidagi mayda tangachalar sudralib yuruvchilar terisidagi muguz tangachalarga oxshaydi. Ularning patlari, tumshugi. tirnoqlari ham mugizdan iborat.

Qushlaraing gavdasi bosh, boyin, tana va oyoqlardan iborat; tanasi pat bilan qoplangan; boshi tanasiga harakatchan birikkan. Patlar kontur patlar va parlarga bolingan Patlar ozakdan hamda uning ikki yonida joylashgan yelpigchdan iborat. Qushlar uchganida qanot va dumdagi patlar tarish yuzasini hosil qiladi Momiq patlar va parlar qushlar tanasidagi issiqlikni saqlaydi.

z`NaSC3  