	 24 - , Ovqat hazm qilishning ahamiyati
? Organlar, fermentlar va ularning vazifalari
Ovqat hazm qilish murakkab fiziologik jarayon bolib, bunda ovqat fizik va kimyoviy ozgarishlar natijasida mayda zarrachalarga parchalanib, oshqozon va ichak boshligidan qon hamda limfa tomirlariga soriladi.
Ovqat ogiz boshligida tishlar yordamida, oshqozonda va ichak-larning mayatniksimon hamda peristaltik harakati natijasida maydalanishiyfe//: ozgarish deb ataladi. Ovqat tarkibidagi oqsil, yog, uglevodlaming fermentlar tasirida parchalanishi kimyoviy  zgarish deb ataladi. Ovqatni parchalovchi fermentlar uch guruhga bolinadi:
1. Proteazalar  oqsillarni parchalovchi fermentlar.
2. Lipaza  yoglarni parchalovchi ferment.
3. Karbogidrazalar  uglevodorodlarni parchalovchi fermentlar. 
I.P. Pavlovning ovqat hazm qilish organlari funksiyasini organishining ahamiyati. 1842- yilda moskvalik jarroh V. A. Basov birinchi bolib medaning shira ajratishini organish uchun itlarda operatsiya yoii bilan medaga fistula, yani zanglamaydigan metalldan yasalgan naycha ornatish usulini qolladi (39- rasm.) I. P. Pavlov medaning shira ajratishini organish usulini yuqori darajada takomillashtirdi.
U meda shirasini toza holda olish maqsadida soxta ovqatlantirish operatsiyasini yaratdi. Buning uchun u operatsiya yo4i bilan medaga fistula ornatdi va unga ovqat tushib shiraga aralashmasligi uchun qizilongachni kesib, uning ikkala uchini itning boynidan tashqariga chiqarib, terisiga tikib qoydi. Natijada it ovqatlanganda uning ogiz boshligidagi tam biluvchi retseptorlar orqali miyaning ovqatlanish nerv markazlari qozgalib, refleks yoli bilan medadan ajralgan shira fistula orqali idishga yigib olinadi. Uning tarkibi, miqdori organiladi. Ovqat qizilongach orqali tashqariga chiqadi, yani u medaga tushmaydi.
I. P. Pavlov bu usulni yana ham takomillashtirib, operatsiya yoli bilan itning medasida 201Ekichik meda" hosil qilish usulini yaratdi (41- rasm). Shuningdek, u operatsiya yoli bilan jagosti, quloqoldi bezlariga ham fistula ornatib, ulardan ajraladigan solakning miqdori va tarkibini organish usullarini ishlab chiqdi. Pavlovning xizmati shimdaki, u ovqat hazm qilish organlari vazifasini faqat shartsiz reflekslar hosil qilish yoli bilan emas, balki shartli reflekslar hosil qilish yoli bilan ham organdi. Hozirgi davrda ovqat hazm qilish organlarining ishini organishda zondlash, rentgenoskopiya, ultratovushlardan ham foy-dalanilmoqda.

cwKbSC% pf 